ARABULUCULUK


Arabuluculuk Nedir?

Arabuluculuk, tarafsız ve bağımsız arabulucu eşliğinde yürütülen esnek bir anlaşmazlık çözüm sürecidir. Arabuluculuk, taraflara mahkemede elde edilemeyecek fırsatlar sunar; iletişim sorunlarının giderilerek, problemlerin konuşulması ve üzerinde anlaşılabilecek alanların ortaya çıkarılması için olanak sağlar. Arabuluculuk süreci genellikle gönüllülük temelinde yürütülür. Taraflar kendi kararlarını kendileri verirler, arabulucunun karar verme yetkisi yoktur.

Ticari uyuşmazlıklar ile Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ve tazminatı (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti vb.) ile işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit ve itiraz durumları bu kapsamda değildir.


Arabulucu Kimdir?

Arabulucu hukuk fakültesi mezunu, en az beş yıllık mesleki deneyimi olan, Bakanlıkça lisanslanan eğitim kurumlarından arabuluculuk eğitimi almış ve Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı kişilerdir.

Arabulucunun tarafsız ve bağımsız bir kişi olması gerekir. Arabulucu hakem ya da hâkim gibi uyuşmazlığı çözümleyen bir karar vermez, arabulucu tarafları bir araya getirerek onların iletişimini kolaylaştırarak kendi çözümlerini kendilerinin bulmalarına yardımcı olur.

Arabuluculuk Neden İşe Yarar?

Taraflara yargı yoluna gitmeden uyuşmazlık konusunu çözme imkânı verir. Yargı yolundan çok daha ekonomiktir. Uyuşmazlığı çok kısa bir sürede çözebilir. Arabuluculukta; gönüllülük, eşitlik, gizlilik, bizzat hazır bulunma, taraf hakimiyeti ve arabulucunun tarafsızlığı esastır. Arabulucu iletişimi kolaylaştırır, duygusal tıkanmaların üstesinden gelebilir. Tarafların her birinin davasını, çıkarlar ve ihtiyaçlar için özel olarak irdeleyebilir. Uzlaşma önerilerini derinlemesine inceleyebilir. Uzlaşma şansını çözüme dönüştürebilir. Arabuluculuk yolu uyuşmazlığı çözümlemezse yargı yoluna gidilebilir.

Arabuluculuk Süreci

Dava açılmadan önce, taraflardan biri arabulucuya başvurabilir. Diğer taraf uyuşmazlığı arabuluculuk süreci ile çözmeyi kabul ederse, uyuşmazlık arabuluculukta çözülebilir. Ancak işçi-işveren uyuşmazlıkları ile ticari uyuşmazlıklarla ilgili dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.

Dava açıldıktan sonra; hâkim tarafları arabuluculuğun faydaları konusunda bilgilendirip, uyuşmazlığı arabuluculukta çözmelerini tavsiye edebilir. Hâkim yönlendirmesi üzerine veya hâkimin yönlendirmesi olmadan taraflardan birinin arabuluculuk teklifine diğer taraf olumlu cevap verir ise, uyuşmazlık arabuluculuk yoluyla çözülebilir.

Arabuluculuk iradi bir süreçtir: Her ne kadar işçi-işveren uyuşmazlıkları ile ticari uyuşmazlıklarda dava öncesinde arabuluculuk yoluna başvuru zorunlu ise de anlaşma sağlanamaması halinde taraflar dava yoluna gidebilirler. Arabuluculuk sürecinde taraflar, arabulucu seçme, süreci sonlandırma, kendi çözümlerini üretme konusunda serbesttirler.